امروزه مدیریت بحران، براساس نیاز به تقویت انعطاف‌پذیری در برابر مخاطره‌ها، وارد توان‌افزایی روزمره در بخش‌های نیروی انسانی و تجهیزات شده است. جنبه انسانی آن از یک سو یکپارچگی سازمانی در درون یک شبکه منسجم و رهبری واحد است و از سوی دیگر، تبلوری مهارت‌افزایی دائم نیروی انسانی از جمله واحدهای عملیاتی برای امداد و نجات و نیز کارگروه‌های نرم‌افزاری برای مقابله با بدافزارها و حفاظت از فضای مجازی است.

پیشگفتار    15
فصل 1. مفاهیم و گونه‌شناسی کلیدواژگان    17
1ـ1ـ کلیت فصل یکم    17
1ـ2ـ تعاریف مخاطره    18
1ـ3ـ طبقه‌بندی‌ها    20
1ـ4ـ انسان: کنشگر اصلی اثرپذیر از مخاطره‌ها    22
1ـ4ـ1ـ مخاطره طبیعی    22
1ـ4ـ1ـ1ـ مخاطره زمین‌لرزه    23
1ـ4ـ1ـ2ـ مخاطره آتشنشانی    26
1ـ4ـ2ـ مخاطره انسانی    26
1ـ4ـ2ـ1ـ مخاطره فناورانه    27
1ـ4ـ2ـ2ـ مخاطره جامعوی    27
1ـ4ـ2ـ3ـ دفع پسماند    28
1ـ4ـ3ـ مخاطره اجتماعی ـ طبیعی    28
1ـ4ـ3ـ1ـ مخاطره‌های آب و هوایی    29
1ـ5ـ عامل طبیعت فیزیکی    29
1ـ5ـ1ـ مخاطره‌های محیطی    29
1ـ5ـ1ـ1ـ مخاطره‌های زیست‌شناختی    30
1ـ5ـ1ـ2ـ مخاطره‌های شیمیایی    31
1ـ5ـ1ـ3ـ مخاطره‌های فیزیکی    31
1ـ5ـ2ـ آتش‌سوزی    32
1ـ6ـ عامل گونه آسیب    34
1ـ6ـ1ـ تندرستی    34
1ـ6ـ1ـ1ـ ارگونومیک    34
1ـ6ـ1ـ2ـ مخاطره‌های شغلی    35
1ـ6ـ1ـ3ـ مخاطره‌های روانی ـ اجتماعی    36
1ـ7ـ عامل وضعیت    36
1ـ8ـ تحلیل و مدیریت    37
1ـ9ـ ارتباط مخاطره با کلیدواژگان دیگر    38
1ـ9ـ1ـ فاجعه    38
1ـ9ـ2ـ ریسک و آسیب‌پذیری    41
یادداشت‌های فصل یکم    42
فصل 2. تغییرهای آب و هوایی    47
2ـ1ـ کلیت فصل دوم    47
2ـ2ـ واژه‌شناسی    50
2ـ3ـ تاریخچه    50
2.4. افزایش دمای جهانی    55
2ـ4ـ1ـ رکوردهای دما پیش از گرمایش کره زمین    55
2ـ4ـ2ـ گرمایش از زمان انقلاب صنعتی    56
2ـ4ـ2ـ1ـ تفاوت‌های منطقه‌ای    57
2ـ4ـ3ـ دماهای جهانی آینده    58
2.5. دلایل افزایش دمای اخیر کره زمین    59
2ـ5ـ1ـ گازهای گلخانه‌ای    59
2ـ5ـ2ـ تغییر سطح زمین    61
2ـ5ـ3ـ عوامل دیگر    62
2ـ5ـ3ـ1ـ ذرات معلق و ابرها    62
2ـ5ـ3ـ2ـ فعالیت خورشیدی و آتشفشانی    63
2ـ5ـ3ـ3ـ بازخوردهای تغییر آب و هوا    63
2ـ6ـ مدل‌سازی    65
2ـ7ـ پیامدها    66
2ـ7ـ1ـ آثار محیط‌زیستی    66
2ـ7ـ2ـ نقاط عطف و اثرهای بلندمدت    68
2ـ7ـ3ـ طبیعت و حیات وحش    69
2ـ7ـ4ـ انسان‌ها    71
2ـ7ـ4ـ1ـ غذا و سلامت    71
2ـ7ـ4ـ2ـ امرارمعاش و نابرابری    72
2ـ7ـ4ـ3ـ مهاجرت به دلیل آب و هوا    72
2ـ8ـ کاهش و بازیابی انتشار گازهای گلخانه‌ای    74
2ـ8ـ1ـ انرژی پاک    75
2ـ8ـ2ـ بقای انرژی    77
2ـ8ـ3ـ کشاورزی و صنعت    78
2ـ8ـ4ـ ترسیب کربن    78
2ـ9ـ سازگاری    79
2ـ10ـ سیاست‌ها    81
2ـ10ـ1ـ گزینه‌های سیاستی    82
2ـ10ـ1ـ1ـ عدالت آب و هوایی    82
2ـ10ـ2ـ توافق‌های جهانی برای مقابله با پدیده تغییر آب و هوایی    83
2ـ10ـ3ـ واکنش کشورها    84
2ـ11ـ جامعه    85
2ـ11ـ1ـ انکار و غلط‌رسانی    85
2ـ11ـ2ـ آگاهی و اندیشه عمومی    85
2ـ11ـ2ـ1ـ جنبش‌ها    86
یادداشت‌های فصل دوم    86

فصل 3. چالش‌های آبی با تأکید بر مسئله کمبود و آلودگی آب    93
3ـ1ـ کلیت فصل سوم    93
3ـ2ـ گونه‌های کمبود آب    95
3ـ3ـ چالش‌های موجود    96
3ـ4ـ پیامدهای کمبود آب    98
3ـ5ـ علل و عوامل موثر بر کمبود آب    100
3ـ5ـ1ـ رشد جمعیت    100
3ـ5ـ2ـ بهره‌برداری بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی    100
3ـ6ـ مسئله آلودگی آب    101
3ـ7ـ راهکارهای مقابله با کمبود آب    106
یادداشت‌های فصل سوم    108
فصل 4.خشکسالی و بیابان‌زایی    111
4ـ1ـ کلیت فصل چهارم    111
4ـ2ـ مساحت زمین‌های بیابانی دنیا    112
4ـ3ـ تعریف کلیدواژگان    113
4ـ3ـ1ـ خشکسالی    113
4ـ3ـ2ـ بیابان‌زایی    114
4ـ3ـ3ـ بیابان‌زدایی    114
4ـ3ـ4ـ تخریب سرزمین    115
4ـ4ـ علل خشکسالی    115
4ـ4ـ1ـ عوامل آب و هوایی    115
4ـ4ـ2ـ چرخه‌های خورشیدی و خشکسالی    116
4ـ4ـ2ـ1ـ چرخه خورشیدی    117
4ـ4ـ2ـ2ـ لکه‌های خورشیدی    118
4ـ4ـ2ـ3ـ طوفان‌های خورشیدی    119
4ـ4ـ3ـ عوامل انسانی    119
4ـ4ـ3ـ1ـ جنگل‌زدایی    120
4ـ4ـ3ـ2ـ کشاورزی ناپایدار    121
4ـ4ـ3ـ3ـ چرای بیش از حد    121
4ـ4ـ3ـ4ـ توسعه شهری و صنعتی    122
4ـ5ـ پیامدهای محیطی‌زیستی خشکسالی و بیابان‌زایی    122
4ـ5ـ1ـ کاهش منابع آب    122
4ـ5ـ2ـ کاهش تنوع زیستی    122
4ـ5ـ3ـ فرسایش خاک    123
4ـ5ـ4ـ افزایش دما و تغییرهای آب‌وهوایی محلی    123
4ـ5ـ5ـکاهش کیفیت هوا    123
4ـ6ـ پیامدهای اقتصادی ناشی از خشکسالی و بیابان‌زایی    124
4ـ6ـ1ـ کاهش فرآورده‌های کشاورزی    124
4ـ6ـ2ـ تأثیر بر صنایع وابسته به کشاورزی    124
4ـ6ـ3ـ افزایش هزینه‌های بهداشتی    124
4ـ6ـ4ـ تأثیر بر منابع آب و زیرساخت‌های آبی    125
4ـ6ـ5ـ تأثیر بر گردشگری و اقتصاد محلی    125
4ـ6ـ6ـ کاهش ارزش زمین و املاک    125
4ـ6ـ7ـ افزایش هزینه‌های امداد و بازسازی    125
4ـ7ـ پیامدهای اجتماعی ناشی از خشکسالی و بیابان‌زایی    126
4ـ7ـ1ـ مهاجرت اجباری    126
4ـ7ـ2ـ افزایش فقر    126
4ـ7ـ3ـ نابرابری‌های اجتماعی    127
4ـ7ـ4ـ کاهش کیفیت زندگی    127
4ـ7ـ5ـ تشدید درگیری‌ها و منازعه‌ها    127
4ـ8ـ خشکسالی، بیابان‌زایی و ارتباط آن با امنیت غذایی    128
4ـ8ـ1ـ کاهش تولید کشاورزی و امنیت غذایی    128
4ـ8ـ2ـ کاهش دسترسی به آب و امنیت غذایی    129
4ـ8ـ3ـ تخریب زمین‌های کشاورزی و امنیت غذایی    129
۴ـ8ـ4ـ افزایش قیمت مواد غذایی و امنیت غذایی    129
4ـ9ـ قحطی‌های دهه 1990 در آفریقا    130
4ـ10ـ کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با بیابان‌زایی    131
4ـ11ـ روش‌های مقابله با خشکسالی در سطح جهانی، منطقه‌ای و محلی    131
یادداشت‌های فصل چهارم    134
فصل 5. فرونشست زمین    139
5ـ1ـ کلیت فصل پنجم    139
5ـ2ـ تعریف فرونشست زمین    140
5ـ3ـ پیشینه مباحث فرونشست در مقیاس جهانی    141
5ـ4ـ پیشینه فرونشست در ایران    142
5ـ5ـ عوامل ایجاد فرونشست    144
5ـ5ـ1ـ فرونشست در اثر حرکات تکتونیکی و گسل    144
5ـ5ـ2ـ فرونشست در اثر آتشفشان    145
5ـ5ـ3ـ فرونشست در اثر انحلال سنگ‌ها، کارست و گنیدهای نمکی    145
5ـ5ـ4ـ فرونشست در اثر ذوب یخ و پایایخبندان    146
5ـ5ـ5ـ بارهای سنگین (هم‌ایستایی)    146
5ـ5ـ6ـ نهشته‌های جوان تحکیم نیافته و رسوب‌های آواری نیمه‌تحکیم‌یافته با تخلخل بالا    146
5ـ5ـ7ـ فعالیت‌های انسانی    147
5ـ5ـ7ـ1ـ فرونشست در اثر معدنکاری    147
5ـ5ـ7ـ2ـ فرونشست در اثر فعالیت‌های عمرانی    147
5ـ5ـ7ـ3ـ فرونشست در اثر برداشت نفت و گاز    147
5ـ5ـ7ـ4ـ فرونشست در اثر برداشت آب زیرزمینی    148
5ـ6ـ نشانه‌های فرونشست زمین    148
5ـ7ـ آسیب‌های حاصل از فرونشست زمین    151
5ـ8ـ روش‌های شناسایی، پایش و مطالعه فرونشست زمین    154
5ـ8ـ1ـ روش‌های ژئودتیکی    154
5ـ8ـ1ـ1ـ سیستم‌های تعیین موقعیت جهانی    154
5ـ8ـ1ـ2ـ تداخل‌سنجی راداری    155
5ـ8ـ1ـ3ـ ترازیابی دقیق    155
5ـ8ـ1ـ4ـ شبکه GNSS    156
5ـ8ـ2ـ روش‌های ژئوفیزیکی    156
5ـ8ـ2ـ1ـ ژئوالکتریک    156
5ـ8ـ2ـ2ـ لرزه‌نگاری    156
5ـ8ـ3ـ روش‌های زمین‌شناختی و ژئوتکنیکی    157
5ـ8ـ3ـ1ـ بررسی‌های میدانی و مشاهده‌های چشمی    157
5ـ8ـ3ـ2ـ حفر گمانه‌ها و آزمایش‌های ژئوتکنیکی    157
5ـ8ـ3ـ3ـ استفاده از شکاف‌سنج‌ها    157
5ـ8ـ3ـ4ـ استفاده از انبساط‌سنج‌ها    157
5ـ9ـ راهکارهای کاهش فرونشست    158
5ـ9ـ1ـ کاهش پمپاژ چاه‌ها    158
5ـ9ـ2ـ شارژ مصنوعي آبخوانها از سطح زمین    158
5ـ9ـ3ـ فشرده‌سازی آب‌های زيرزمیني از گذر چاه    159
5ـ9ـ4ـ تزریق شیمیایی    159
یادداشت‌های فصل پنجم    159
فصل 6. مدیریت بحران    163
6ـ1ـ کلیت فصل ششم    163
6ـ2ـ تعریف مدیریت بحران    164
6ـ3ـ گونه‌شناسی انسان‌مبنا    166
6ـ3ـ1ـ بحران فناوری    166
6ـ3ـ2ـ بحران بدخواهی    168
6ـ4ـ جنبه عملی و اجرایی    169
6ـ4ـ1ـ رهبری بحران سازمانی    169
6ـ4ـ2ـ ارتباطات بحران    170
6ـ5ـ برنامه‌ریزی و راهبرد مدیریت بحران    170
6ـ5ـ1ـ برنامه‌ریزی اضطراری    171
6ـ6ـ دیدگاه‌های نظری مدیریت بحران    172
6ـ6ـ1ـ سیستمهای ساختاری ـ کارکردی    172
6ـ6ـ2ـ انتشار نوآوری    173
6ـ6ـ3ـ دولت و مدیریت بحران    174
6ـ6ـ4ـ مدیریت بحران در برابر مخاطره‌های طبیعی و محیطی    175
یادداشت‌های فصل ششم    179
فهرست منابع    183