تعداد چهارتاقی‌های ایران از دوران ساسانی تا دوران اسلامی بسیار و حدوداً بر 120 بنا می‌رسد. پلان بناها عموماً مشابه یکدیگر است که آنها را می‌توان به 5 شکل ساختمانی تقسیم کرد.

چهارتاقی‌های ایران در 9 ایالت مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. ملاک تقسیم بندی ایالات، الگوهای تاریخی، مختصات اقلیمی ‌و جغرافیایی ایران است.

این طبقه‌بندی از حوزه شمال غرب کشور شامل استان‌های امروز اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و زنجان آغاز می‌شود.

ایالت شمال در ادامه آن است. سه استان گیلان، مازندران و گلستان در این ایالت مطالعه شده است.

ایالت زاگرس، شامل استان‌های کردستان، کرمانشاه، لرستان و همدان است.

استان‌های قزوین، تهران و سمنان در ایالتی به نام البرز جنوبی قرار گرفته است.

چهارتاقی‌های جنوب غرب کشور با دو استان خوزستان و ایلام به عنوان ایالت جنوب غرب بررسی شده‌اند.

ایالت مرکزی شامل استان‌های قم، مرکزی، اصفهان و چهارمحال و بختیاری می‌شود.

یزد و کرمان در ایالتی با عنوان حاشیه کویر آمده است.

محدوده شرقی ایران به لحاظ مطالعات ‌اندک باستان شناسی در یک بستر جغرافیایی مورد مطالعه قرار گرفته است. این منطقه با عنوان ایالت شرق معرفی می‌گردد. استان‌های خراسان رضوی، خراسان شمالی و جنوبی و سیستان و بلوچستان در این ایالت مورد مطالعه قرار گرفته است.

اما ایالت فارس، یکی از استان‌های بزرگ کشور، بیشترین شمار چهارتاقی‌ها را دارد. تقسیم بندی ایالت فارس دقیقاً بر اساس مدارک تاریخی صورت گرفته است. استان‌های امروز فارس، کهگیلویه و بویر احمد و بوشهر در این ایالت می‌باشد.

در این کتاب چهارتاقی‌ها بر اساس مطالعات میدانی مورد بررسی قرار گرفته است. این تحقیق میدانی شامل استان‌های مرکزی، قم، اصفهان و آذربایجان بویژه فارس است. استان فارس به دلیل شمار زیاد چهارتاقی به صورت دقیق تری مطالعه شده است. مسیر بررسی در این استان از شیراز آغاز و از شهرهای کازرون( بیشابور)، بالاده، فراشبند، فیروزآباد، سیمکان، فسا عبور کرده و به داراب خاتمه یافته است. تعداد چهارتاقی‌های این مسیر بالغ بر 20 بنا است.

مقدمه/11

فصل اول: تحلیل متون و منابع/15

منابع عصر ساسانی/15

منابع اسلامی‌تاریخ ایران از قرن سوم تا نهم ه.ق/16

منابع قرن سوم/17

منابع قرن چهارم/19

منابع قرن پنجم/24

منابع قرن ششم/25

منابع قرن هفتم/27

منابع قرن هشتم/28

فصل دوم: آتشکده‌ها مهمترین بناهای چهارتاقی/31

آتش در دوران تاریخی ایران/31

آتشکده‌ها از آغاز تا حاکمیت اسلام در ایران/33

چهارتاق ساختمان اصلی آتشکده‌ها/37

ریختار آتشکده‌ها/39

فصل سوم: توزیع مکانی چهارتاقی‌ها در ایران/43

توزیع چهارتاقی‌ها در ایالات 9 گانه/43

موقعیت ایالت فارس/45

آتشکده‌های ایالت فارس به روایت متون/46

کوره اردشیر خُرّه/47

شهر گور و بنای معروف تربال/48

مباحثی پیرامون موقعیت کنونی آتشکده فیروزآباد/52

چهارتاقی‌های اردشیر خره/53

چهارتاقی کراته (سیمکان)/53

چهارتاقی نودران/56

چهارتاقی کنارسیاه/58

چهارتاقی کهنارو/60

چهارتاقی قراول/61

کوره دارابگرد/62

نگاهی کلی به موقعیت جغرافیایی، تاریخ و شهرسازی دارابگرد/62

آتشکده آزرجوی داراب/66

مشخصات فنی آتشکده/68

چهارتاق علویه یا قطب آباد یا ظهرشیر/70

چهارتاقی ماهفرخان/73

چهارتاقی علی وطنی/76

آتشکده فسا یا تنگ کرم/77

چهارتاقی ظالمی/80

چهارتاقی فیشور/82

چهارتاقی گنبد/85

چهارتاقی مزایجان/86

شاپورخره (بیشابور)/91

جغرافیای تاریخی/91

چهارتاقی‌های شاپورخره/92

چهارتاقی بیشابور/92

چهارتاقی کازرون (پل آبگینه)/93

چهارتاقی جرّه (بالاده)/95

چهارتاقی منصورآباد یا تون سبز/98

چهارتاقی ملک یا فراشبند(1)/100

گنبد آتشکده فراشبند/101

چها تاقی تُل جیران/102

چهارتاقی تُل جنگی یا فراشبند(2)/103

چهارتاقی نقاره خانه یا فراشبند (4)/105

چهارتاق برچشمه(1) یا آتشکده سوم فراشبند/106

چهارتاقی برچشمه(2)/107

چهارتاقی رُهنی/108

روایت طبری از آتشکده‌های مهرنرسی/110

آبروان و دشت بارین کجاست؟/110

نظرات ارائه شده پیرامون آتشکده‌های مهر نرسی/111

نقد نظرات پیشین و دریافت‌های جدید/112

کوره استخر (اصطخر)/115

موقعیت تاریخی/115

موقعیت کنونی استخر/117

موقعیت تاریخی شیراز/117

چهارتاقی‌های استخر/120

چهارتاقی ایزدخواست/120

چهارتاق مرودشت(روستای چهارتاق)/122

کوره قباد (قباد خره)/124

جغرافیای تاریخی/124

آتشکده‌های قباد خره/124

چهارتاقی خیرآباد/125

چهارتاقی چهارده/126

چهارتاقی چم نرگسی/127

ایالت شمال غرب – آذربایجان بزرگ/127

موقعیت تاریخی و جغرافیایی ایالت آذربایجان بزرگ/127

آذربایجان در دوران ساسانی/129

آتشکده‌های آذربایجان/130

آتشکده آذرگشسب/130

موقعیت آتشکده آذرگشسب/132

تخت سلیمان/136

دیگر چهارتاقی‌ها و آتشکده‌های آذربایجان/144

چهارتاقی آغیمون/145

چهارتاقی ساسانی روستای چهارتاق/146

چهارتاقی‌های زنجان/146

چهارتاقی تشویر/146

چهارتاقی پیرچم قدیم/148

چهارتاقی الزین(الیز)/149

چهارتاقی گیلان کشه/150

چهارتاقی بیانلو(پشتوک)/151

چهارتاقی‌های ماهنشان/152

ایالت جنوب غرب/153

جغرافیای تاریخی خوزستان/153

آتشکده‌های خوزستان بنابر متون اسلامی/154

چهارتاقی‌های خوزستان/154

چهارتاقی کیکاوس/154

ایلام/154

آتشکده‌ها و چهارتاقی‌های ایلام/155

چهارتاقی جولیان/155

چهارتاقی دره شهر/156

چهارتاقی سیاهگل ایوان/158

چهارتاقی هویشکان(سرابله)/158

چهارتاقی مولاب/159

چهارتاقی قجر دره شهر/159

چهارتاقی طبل خانه یا نقارخانه یا پشت اریشت (Pust-I Arisht)/159

چهارتاقی پشتیل مایی ماه (Pushttil Maimah)/160

چهارتاقی کوشک قانی فر (Kushk Khanifar)/161

چهارتاقی مهر – وارپیل-(Mihr- Warpil)/163

چهارتاقی چنگیه (Changiyah)/165

چهارتاقی سه پا (Sehpa)/166

چهارتاق امامزاده گیلان غربی/167

ایالت مرکزی/168

جغرافیای تاریخی اصفهان/168

آتشگاه اصفهان/171

ویژگی‌های بنای آتشکده/172

کاربرد بنا/174

قدمت بنا/175

سایر آتشکده‌های اصفهان/175

آتشکده‌ها و چهارتاقی‌های ایالت مرکزی (خارج از شهر اصفهان)/176

چهارتاقی نیاسر کاشان/176

چهارتاقی نطنز/177

چهارتاقی خرمدشت/179

چهارتاقی شیرکوه نایین/180

چهارتاقی نخلک/181

آتشکده‌های قم/183

آتشکده قم/184

چهارتاقی نویس/186

چهارتاقی کرمجگان/189

چهارتاقی خورآباد/190

چهارتاقی آتشکوه (نیمور)/192

چهارتاقی میل میلونه/195

چهارتاقی لنگرود قم/196

چهارتاقی ابیانه/196

ایالت حاشیه کویر/197

جغرافیای تاریخی کرمان/197

آتشکده‌های ساسانی و چهارتاقی‌های کرمان/198

چهارتاقی‌های کرمان/198

چهارتاقی نگار/198

چهارتاقی بم/201

چهارتاقی برجین/201

قلعه پیر ماه شاه بم/201

چهارتاقی ده شیخ/202

چهارتاقی رحمت آباد/202

چهارتاقی علی آباد/203

چهارتاق داراباغ (در باغ)/203

یزد/203

ایالت زاگرس/206

حدود منطقه ایالت زاگرس/206

آتشکده‌های زاگرس/207

چهارتاق قصرشیرین/207

ایالت البرز جنوبی/210

موقعیت تاریخی و مذهبی ری باستان در ایالت البرز جنوبی/210

آتشکده ری در کجاست؟/212

آتشکده شهرستانک/216

آتشکده تخت رستم/218

آتشکده تخت کیکاووس/220

آتشکده سمنان/221

ایالت شرقی/222

خراسان بزرگ/222

حدود منطقه/222

آتشکده‌ها و چهارتاقی‌های خراسان/222

آتشکده آذربرزین مهر/223

چهارتاقی بازهور/226

چهارتاقی خانه دیو/228

آتشکده بندیان/229

سیستان و بلوچستان/230

آتشکده کرکوی سیستان/230

ایالت شمال/232

جغرافیای تاریخی ایالت شمال/232

آتشکده‌های شمال/232

آتشکده کوسان/233

فصل چهارم: جداول و نتیجه‌گیری/235

جداول/235

نتیجه‌گیری/259

منابع و ماخذ/263

نمایه/275