تغذیه جمعیت جهان، بهویژه در کشورهای در حال توسعه، همچنان به عنوان یک چالش بزرگ برای محققان کشاورزی و کشاورزان است. بااینحال، میبایست تأکید نمود که در زمینه تولید کلی مواد غذایی در جهان، کشاورزی دیم نقش حیاتی در تولید جهانی مواد غذایی ایفا کرده و خواهد کرد، زیرا بخش بزرگی از کشاورزی، کشت به صورت دیم است (80٪) و این میزان بیش از 50٪ در تأمین مواد غذایی جهانی نقش دارد. علاوه بر این، در حال حاضر مناطق دیم محل زندگی ضعیفترین کشاورزان بوده و این مناطق همچنان به عنوان کانونهای فقر و سوءتغذیه باقی ماندهاند. حتی افزایش اندک بهرهوری در مناطق وسیع دیم نه تنها منجر به افزایش زیاد حجم غذای جهانی میشود، بلکه با افزایش دسترسی به غذا و توسعه روستایی، این مناطق را نیز تثبیت خواهد نمود. قطعاً، توسعه کشاورزی در قلب توسعه پایدار مناطق خشک قرار دارد. افزایش بهرهوری مناطق دیم، بهویژه در مناطق نیمهخشک و خشک جهان با منابع خاک ضعیف و کمبود آب، بزرگترین چالش قرن بیست و یکم است.
کمبود آب به عنوان محدودیت اصلی در مناطق دیم شناخته میشود و همچنان مانعی برای استفاده از عناصر غذایی گیاهی (کودها و تقویتکنندهها) حتی در سطح متوسط است، هرچند که منابع خاک در این مناطق در مقایسه با مناطق آبی شکننده و حاشیهای است. تحقیقات اخیر نشان میدهد که خاکهای مناطق دیم نه تنها تشنه (کمبود آب) بلکه گرسنه (کمبود عناصر غذایی) نیز هستند. با این وجود، تمرکز اخیر بر کشاورزی دیم به همراه افزایش سرمایهگذاری که پیشنیاز افزایش پایدار بهرهوری در مناطق دیم است، به تحقیقات بیشتر در این مناطق و توسعه بستههای فناوری که همزمان به کمبود آب و اختلالات عناصر غذایی (عوامل کاهش دهنده پتانسیل مناطق دیم) میپردازند،کمک شایانی کرده است. این مداخلات مبتنی بر علم، نتایج بسیار دلگرمکنندهای از ارزیابی گسترده در مزرعه گرفته تا فناوری بهبود یافته را از طریق ارتقاء کشاورزی دیم ارائه دادهاند.
این کتاب به بررسی مسائل مختلف مربوط به کشاورزی دیم میپردازد. موضوعات مطرحشده با توجه به علاقه روزافزون به فناوریهای کشاورزی دیم، بیشترین ارتباط را با این موضوع دارند. تمرکز بر مفاهیم و رویکردهای جدید در اراضی دیم و خشک؛ کشاورزی دیم - مقدمه، تاریخچه، ویژگیها، پراکندگی و مشکلات؛ شرایط خاک و اقلیمی رایج در مناطق دیم؛ مدیریت کارآمد محصولات دیم؛ استخراج آب و حفظ رطوبت؛ مطالعه مالچها و مواد ضد تعرق؛ مفهوم مدیریت منابع آبخیز؛ عوامل مؤثر بر مدیریت آبخیز و تأثیر برنامه مدیریت آبخیزداری بر کشاورزی پایدار؛ خشکسالی و مدیریت آن؛ فیزیولوژی تنش؛ گونه گیاهی، انواع آنها و گونه گیاهی مناسب برای کشاورزی دیم؛ تکنیکهای حفاظت از خاک و آب هستند.
پیشگفتار /5
فصل اول: تعریف، مفهوم و ویژگیهای کشاورزی دیم /19
فصل دوم: پارامترهای خاک و اقلیم با تأکید ویژه بر ویژگیهای بارندگی /27
فصل سوم: محدودیت تولید محصولات کشاورزی در مناطق خشک /37
فصل چهارم: خشکی، انواع مختلف آن و راهکارهای مدیریت خشکسالی /45
فصل پنجم: فیزیولوژی تنش و تهیه برنامههای کشت مناسب برای مناطق خشک/61
فصل ششم: خاکورزی، شخم، دفعات و عمق کشت، تراکم در خاکورزی/87
فصل هفتم: تکنیک و شیوه حفظ رطوبت خاک (استفاده از مالچها، انواع، اثربخشی و صرفه/97
فصل هشتم: بذرپاشی و استفادهی کارآمد از کود /111
فصل نهم: مفهوم مدیریت منابع آبخیز، اهداف، اصول، مشکلات، رویکردها و مؤلفهها /125
فصل دهم: عوامل مؤثر بر مدیریت حوزه آبخیز و تأثیر برنامه مدیریت حوزه آبخیز/147
فصل یازدهم: الگوی ایدیوتیپ گیاهان، انواع آنها/163
فصل دوازدهم: مقدمه، انواع و تاریخچه کشاورزی دیم و مدیریت حوزه آبخیز در هند/171
فصل سیزدهم: مشکل کشاورزی دیم در هند /183
فصل چهاردهم: شرایط معمول اقلیم و خاک مناطق دیم /195
فصل شانزدهم: استحصال آب: اهمیت، تکنیکهای آن /225
فصل هفدهم: کاربردهای عملی /239
منابع /252
| دسته بندی موضوعی | موضوع فرعی |
| كشاورزي و منابع طبیعی |
کشاورزی
|