کتاب «هویت شهری در عصر تغییر: از اصالت تا آینده‌نگری» نوشته فائزه سنجابی، اثری پژوهشی در حوزه برنامه‌ریزی و طراحی شهری است که به بررسی مفهوم پیچیده و چندلایه هویت در شهرهای معاصر می‌پردازد. این کتاب با اتخاذ رویکردی «لایه‌ای» به تحلیل هویت شهری، تلاش می‌کند تا از تقابل میان حفظ سنت‌ها (اصالت) و پذیرش تحولات مدرن (آینده‌نگری) عبور کرده و راهکاری متعادل ارائه دهد.

نویسنده در این اثر، شهر را نه تنها به‌عنوان کالبدی فیزیکی، بلکه به‌مثابه موجودی زنده، چندصدا و معنادار بررسی می‌کند که در آن خاطرات گذشته و رؤیاهای آینده به‌صورت هم‌زمان جریان دارند. مباحث کتاب طیف وسیعی از موضوعات شامل جامعه‌شناسی شهری، معماری منظر، ابعاد اجتماعی هویت گروهی و برندینگ مکان را پوشش می‌دهد. هدف نهایی این پژوهش، ایجاد بستری برای گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای بین شهرسازان، معماران، جامعه‌شناسان و سیاست‌گذاران است تا به خلق شهرهایی عادلانه‌تر و انسانی‌تر منجر شود؛ شهرهایی که در آن‌ها حس تعلق شهروندان در کنار پویایی و تغییرات اجتناب‌ناپذیر عصر جدید حفظ گردد. این اثر با تکیه بر منابع معتبر جهانی، به بازاندیشی در نحوه بازتولید هویت در فضاهای شهری می‌پردازد.

پیشگفتار … ۱۳

مقدمه … ۱۵

فصل ۱: هویت کالبدی – معماری، منظر و فضاهای شهری … ۲۷

۱-۱ تحلیل مفهومی هویت کالبدی در نظریه‌های معماری و شهرسازی … ۲۹

۲-۱ منظر شهری و فضای عمومی به‌مثابه بستر ادراک هویت کالبدی … ۳۲

۳-۱ سیمای شهری و انسجام بصری؛ از خوانایی تا هویت … ۳۴

۴-۱ بازخوانی حافظه تاریخی در فرم کالبدی شهر … ۳۷

۵-۱ جمع‌بندی: انسجام کالبد، حافظه و هویت … ۳۹

فصل ۲: هویت عملکردی – فضا، فعالیت و زیست روزمره در شهر … ۴۳

۱-۲ مفهوم هویت عملکردی در بستر شهر … ۴۵

۲-۲ عملکرد و ساختار فضایی: فرم، دسترسی و تجربه حرکتی … ۴۷

فرم فضایی و سازمان کالبدی عملکردها … ۴۷

نظام دسترسی: تجربه حرکت و دسترسی به عملکردها … ۴۹

۵-۲ عدالت عملکردی و حق به شهر: بازتوزیع فضا، فرصت و قدرت در محیط شهری … ۵۸

عملکرد شهری به‌مثابه منبع قدرت اجتماعی … ۵۹

شاخص‌های نابرابری عملکردی در شهر معاصر … ۵۹

حق به عملکرد؛ فراسوی دسترسی فیزیکی … ۶۱

ابزارهای عملیاتی برای تحقق عدالت عملکردی … ۶۱

فصل ۳: هویت اجتماعی در شهر – تعلق، تنوع و کنش‌های شهری … ۶۳

۱-۳ چرا هویت اجتماعی در شهر اهمیت دارد؟ … ۶۵

بحران‌های هویت اجتماعی در شهر معاصر … ۶۸

ضرورت بازاندیشی در برنامه‌ریزی هویت‌محور … ۶۸

۲-۳ تعلق مکانی و حس مکان: بنیان روانی–اجتماعی هویت … ۶۹

تعریف مفهومی تعلق مکانی و حس مکان … ۷۰

مدل‌های نظری در تعلق مکانی … ۷۰

تعلق مکانی و طبقه، جنسیت، قومیت … ۷۱

تعلق مکانی و حافظه جمعی … ۷۲

بخش‌های پایانی فصل ۴ (عنوان فصل در دسترس نیست)

۴-۱۰ جمع‌بندی و نتیجه‌گیری تحلیلی: روان‌شناسی مکان در معماری معنا … …

شهر به‌مثابه آینه ذهن و حافظه … ۱۱۴

تنش میان حافظه و بی‌مکانی در شهر معاصر … ۱۱۴

طراحی روان‌شناختی شهر؛ راه به‌سوی بازسازی معنا … ۱۱۵

فصل ۵: هویت نمادین – نشانه، معنا، روایت تاریخی … ۱۱۷

۱-۵ شهر به‌مثابه نشانه: رویکرد نشانه‌شناختی به مکان … ۱۱۹

شهر به‌مثابه زبان: مبانی نشانه‌شناسی شهری … ۱۲۰

شهر به‌مثابه متن: رمزگان فضایی و خوانش فرهنگی … ۱۲۱